Categorías
Dialectos vascos Historia del euskera

Euskararen jatorria Bizkaian

11 respuestas a «Euskararen jatorria Bizkaian»

Eskerrik asko, Joseba, hitzaldiaren berri emateagatik. Bizkaiko Diputazioak proposatu zidan, Euskararen Egunaren karietara eta Alberto Santanak gomendaturik, eta nik pozarren onartu dut, zergatik ez. Izenburua ere haiek iradoki dute, eta nik ez daukat ezer haren aurka (hizkuntz kontutan “jatorri” kontzeptuak beldur apur bat ematen badit ere).

Azken urteotako datu eta ikerketa historiko, arkeologiko, epigrafiko eta dialetologikoak uztartzen saiatuko naiz, ahalik eta modu eraikitzaileenean.

Mayra Gómez Kemp-ek esaten zuenez…, eta honaino irakur dezaket.

Voy a evitar a nuestros lectores que no dominan el euskera que tengan que recurrir al traductor para entender tu comentario, Mikel, porque la lengua de trabajo en Trifinium, como sabes, es el romance, lengua propia y patrimonial del País Vasco junto con el vascuence:

Gracias Joseba por informarnos sobre la conferencia. Me lo sugirió la Diputación de Bizkaia, con motivo del Euskararen eguna, por recomendación de Alberto Santana, y acepté encantado, por qué no. El título también lo sugirieron ellos, y no tengo nada en contra (aunque el concepto de «origen» me asusta un poco en referencia a la lengua).

Intentaré combinar los datos y las investigaciones históricas, arqueológicas, epigráficas y dialectológicas de los últimos años, de la forma más constructiva posible.

Como decía Mayra Gómez Kemp… y hasta aquí puedo leer.

Arratsalde on, Mikel. Zorionak atzoko hitzaldiagatik: oso lagungarria izan zen hobeto ulertzeko euskararen biziraupena azaltzeko indarrean dauden kontakizunetako baten nondik norakoak.

Aurreko batean zenioen litekeena dela euskara historikoak aditz laguntzaileen eta trinkoen morfologian gordetzea oso aspaldiko sintaxiaren “oroitzapen” antzeko bat, “gaurko morfologia atzoko sintaxia da” printzipioaren arabera. Artikulu jakinen batean eman duzu paleoeuskararen layout laukoitzaren berri?

Ez dituzu gai hauen inguruko klase partikularrak emango Bilbo inguruan, ezta?

Aldez aurretik eskerrik asko

Egun on, Markos. Barkatu tardatu izana, erantzuteko, baina zorameneko astea izan dut (prakak bete lan daukat egunotan, zenbait ildotatik aldi berean), eta ganoraz egin nahi nuen.

Eskerrik asko zure hitzengatik. Aditz jokatuarena bi artikulutan daukat: bat laburra, ingelesez, ICHL-2017 argitaratua (15-20 orrialdekoa). Bestea luzeagoa, euskaraz ASJUn 2019an argitaratua (40 orrialde ingurukoa). Lehena emailez bidaliko dizut (ez dago irekian); bigarrena hemen doakizu…

file(2).pdf

Eskola partikularrik ez dut ematen. Nahi baduzu artikuluak behin irakurrita -edo ez irakurrita- edozein gauza komentatzeko Bilbon kafesne bat har dezagun edo antzeko zerbait, ez daukat arazorik. Dena dela, azpimarratu behar dut lan hauetan aditzaren berreraiketaren maila espekulatiboena dudala aztergai (garai hain goiztiar batean, barne berreraiketa da tresna bakarra halabeharrez); erabateko zuriguneak diren 15-20 mende ditugu erdian. Badira une honetan datuetatik gertuago dauden euskalaritzaren eginkizun batzuk, hala nola EBZaren aditza nolakoa zatekeen ikertzea. Horretarako, ikertzaile nagusiak Céline Mounole, Gontzal Aldai, Borja Ariztimuño, Joseba Lakarra (aditz jokaturako zein jokatugaberako) eta Blanca Urgell (batez ere jokatugaberako) dira. Eta R. L. Trask, noski. Ni neu materiala biltzen ari naiz honen guztiaren sintesi-lan bat idazteko, baina ezin esan noizko.

Hitzaldian egin zenidan galderari dagokionez, esan nahi nuena zera da… Hala antroponimoa akitaniar-baskoian nola iberiarrean, antroponimoen egitura honakoa da: izenki (+ izenki) (+ atzizki). Eta joera da inguru bereko gizabanakoen artean bi izenkien errepikapena saihestea. Esate baterako, Turma Salluitanan badago Bilus-tibas bat, semeari (hauxe da zalduna) Ilur-tibas izena jarri duena. Mantendu du bere izenaren izenki bat, baina bestea aldatu. Aniztasuna bilatzen da, behintzat ingurune berean: ezein aitak ez dio semeari jarriko bere izenaren bi izenkiak errepikatzen dituen izenik, ez eta bi izenkiak errepikatzen dituen izen berbera bi semeri. Horregatik dira susmagarriak Durruma Donemiliagako Lut-bels-cotti eta Lunt-bels-ar (susmagarriak, gizabanako bana islatzen duten zentzuan, ez datuak berez). Parametro akitaniar-baskoietan ulertu ahal izateko, interpretatu behar genuke izenkiak berberak direla (agian Ilun + bels, biak lekukotuak, nahiz eta lehena bakarrik behin, antroponimian). Eta behintzat senideak, anaiak, edo aita-semea badira (hau jende askok onartzen edo susmatzen du), errepikapena bitxi samarra litzateke (eta bitxitasun hau biak 71 urte dituztela hiltzen direlakoari gehitu behar zaio). Egia da atzizkia ezberdina dela batean eta bestean.

Aspaldi nire elkarrizketaren harira zure blogean idatzi zenuenaz den bezainbatean (kanibalismoarena eta hori, badakit neurri batean ironikoa izango zela, baina tira), egia da nik esan nuela V.-VI. mendeetako jende hori oso gerrazalea zela, eta halako harrotasun etniko bat zeriola (ziur aski garai honetan sortzen dute *enos-kara / *erd-ara binomia), baina l’esprit du tempaz kutsatzen direlako (frankoekiko kontaktuaren ondorioz, menturaz). Garai honetan, Europako populazio gehienak dira gerrazaleak. Aldaietako estratu zaharrenetan badago hiru urteko ume bat, alboan frantziska bat (gerra-aizkora txiki bat) zuela ehortzia izan zena. Ziur egon gaitezke euskaldun peto-petoa zela ume hori. Gertakariok gure garaiko parametroekin juzgatzeak ez garamatza inora, ene iritziz.

Mila esker, Mikel!

Ezin dut “Conchi” artxiboa ikusi, baina Academia.edu-ko zure hainbat testu kuxkuxeatu ditut eta pentsatzen dut Conchi delakoa horien arteko bat izango dela.

Hori maila, ingelesez ere! “As the crow flies”, bai polita!

Hainbeste mendetako hutsuneagatik dira hain zuzen liluragarriak hitzen eta aditzen berreraikitze horiek, modu ulergarrian eta sinesgarrian egiten direnean.

Printzipioz, ahalik eta datu gehien azaltzen dituen kontakizunak nagusitu beharko luke, hiru urteko umeraren frantziska ikaragarri hori, etab. Nik oraingoz dana lanbrotute ikustot.

Ahaztua nuen kanibalismoarena! Barka! Gurea bezalako gizarte diglosikoetan askok ditugu arazo psikolinguistikoak, eta zure elkarrizketari buruzko ironia triste horiek jarrerak artez interpretatzen ez dakien ezjakintasun oldarkor bati dagozkio. Meritu handiagoa ematen dio horrek zure eskuzabaltasunari.

Bistan da oso lanpetuta zabiltzala, eta ez zaitut trabatu nahi, baina bai, zure lana apur bat arindutakoan karajillo hori hartuko bagenu, primeran. Ea lehenbailehen zehazten dugun non eta noiz.

Barka, Markos, uste dut txarto harrapatu nuela esteka. Hauxe da artikulu luzerako esteka zuzena.

file:0(3).pdf

Bertsio laburra (ez dago academia-n) emailez joango zaizu.

Deja una respuesta

Tu dirección de correo electrónico no será publicada. Los campos obligatorios están marcados con *

Este sitio usa Akismet para reducir el spam. Aprende cómo se procesan los datos de tus comentarios.